Creooltalen zijn pidgintalen die als moedertaal zijn verworven. Daarmee vallen ze onder de contacttalen.
Creooltalen worden onder andere gesproken in voormalige Europese koloniën in bijna heel Afrika. Daarnaast komen ze ook voor in voormalige koloniën in Zuid-Amerika, het Caribisch gebied, Zuidoost-Azië en in mindere mate Noord-Amerika.
Deze talen vertonen een aantal opvallende overeenkomsten in grammaticale structuur. De wetenschap die deze probeert te verklaren wordt de creolistiek genoemd. De in pidgintalen grotendeels afwezige grammaticale systematiek is in creooltalen over het algemeen wel aanwezig. De woordenschat van de creoolse talen vertoont een grote overlap met de taal van de (voormalig) kolonisator. Afwijkende woorden kunnen voorkomen uit andere Europese talen of uit de oorspronkelijke Afrikaanse taal.
Niet alle creooltalen hebben Europese wortels, maar deze zijn toch vaak wel het gevolg van het kolonialisme. Verschillende gekoloniseerde bevolkingsgroepen kwamen hierdoor namelijk wel met elkaar in contact en zochten daarvoor een gemeenschappelijke taal (bron: Wikipedia).


Artikelen over Creooltalen



Too cool for school? Creooltalen in het onderwijs
Creoltaal op school - betere schoolprestaties en meer zelfvertrouwen

Too cool for school? Creooltalen in het onderwijs

Deze week vond het jaarlijkse zomercongres plaats van de Society for Pidgin and Creole languages (SPCL), de internationale vereniging van taalwetenschappers die onderzoek doen naar pidgins, creooltalen en mengtalen. Normaliter komen deze taalwetenschappers in de zomer bij elkaar op een tropisch eiland met een creooltaal om elkaar bij te praten over het…

Reacties uitgeschakeld voor Too cool for school? Creooltalen in het onderwijs

‘Yu no man broko mi’ – over het Eurovisiesongfestivallied van Jeangu Macrooy

Op 4 maart 2021 presenteerde de zanger Jeangu Macrooy zijn inzending voor het Eurovisie Songfestival aan het Nederlandse publiek. Het lied is getiteld 'Birth of a New Age' en is geschreven en geproduceerd door Jeangu Macrooy en Perquisite. Nederlandse Eurovisiesongfestivalinzendingen zijn vaak Engelstalig, maar dit is de eerste keer dat er ook…

Reacties uitgeschakeld voor ‘Yu no man broko mi’ – over het Eurovisiesongfestivallied van Jeangu Macrooy

De tweede taal in Wij slaven van Suriname van Anton de Kom

Jarenlang was hij alleen bekend bij mensen met Surinaamse wortels of bij specialisten, maar nu is Anton de Kom (1898-1945) onderdeel van de Canon van Nederland. Hij is de schrijver van een gepassioneerd antikoloniaal boek, Wij slaven van Suriname, politiek activist en verzetsheld. Anton de Kom werd in Paramaribo geboren en volgde…

Reacties uitgeschakeld voor De tweede taal in Wij slaven van Suriname van Anton de Kom

Interview: Enoch Oladé Aboh

In deze serie interviewt Pieter Muysken prominente Afrikaanse taalwetenschappers die in het Nederlandse taalgebied werken. Deel 2: prof. dr. Enoch Oladé Aboh (Universiteit van Amsterdam). [1] Kan je wat over jezelf vertellen? Waar ben je opgegroeid? Waar komt je belangstelling voor taal vandaan en hoe oud was je toen je wist dat iets met…

Reacties uitgeschakeld voor Interview: Enoch Oladé Aboh

Levensbericht Lilian Adamson, 3 april 1953-28 maart 2020

Enkele maanden geleden is drs. Lilian Adamson overleden, onderzoeker en docent van het Sranantongo en docent in het bijzonder onderwijs. Voor wie haar gekend hebben was Lilian een indrukwekkende persoonlijkheid, en haar collega’s hebben veel herinneringen aan haar. Lilian werd in op  1953 in Paramaribo geboren. Zij groeide op in het centrum…

Reacties uitgeschakeld voor Levensbericht Lilian Adamson, 3 april 1953-28 maart 2020
De coronacrisis op zijn Papiaments
Take it Izzy. Keda kas! [Dr. Izzy Gerstenbluth is de Jaap van Dissel van Curaçao; keda kas ‘blijf thuis’.]

De coronacrisis op zijn Papiaments

De coronacrisis op zijn Papiaments “Het marineschip Zr. Ms. Karel Doorman vertrekt maandag [13 april] naar Caribisch Nederland om de plaatselijke autoriteiten te helpen tijdens de coronacrisis,” meldt het ministerie van Defensie. Het onderstreept de kwetsbaarheid van de samenlevingen op de Antillen voor de pandemie. Het is daar vaak moeilijk om sociale…

Reacties uitgeschakeld voor De coronacrisis op zijn Papiaments
De taal van de Winti
Rammelaar van kalebas gebruikt in Winti-rituelen. Foto: Tropenmuseum (CC-BY-SA)

De taal van de Winti

In het Museum voor Volkenkunde in Leiden wordt nu de tentoonstelling Helende Kracht: Winti, sjamanisme en meer gehouden (tot en met 5 januari 2020). Dit stukje gaat over winti, een traditie van rituele genezing in Suriname. Ook in Nederland zijn er in verschillendesteden winti priesters en genezers werkzaam. Winti is Sranantongo (de…

Reacties uitgeschakeld voor De taal van de Winti

Papiamentu pa semper!

Dit gedicht geeft in een notendop het conflict weer dat speelt voor veel sprekers van kleine talen. Hoe houd je een taal overeind die in de steeds meer globaliserende buitenwereld weinig status heeft en als onnuttig wordt gezien? Je wilt het beste voor je kinderen, maar je ziet ook hoe zij jouw taal oppikken, die zo een keten vormt over de generaties heen. Voor een creooltaal als het Papiamentu speelt dit nog extra, omdat deze talen vaak als heel eenvoudig worden gezien, en daardoor eigenlijk minderwaardig, overblijfsels uit de donkere periode van de slavernij.

Reacties uitgeschakeld voor Papiamentu pa semper!

Als je taal naar de barrebiesjes gaat…

Net zoals andere creooltalen in het Caribisch gebied was het Berbice Nederlands ooit de taal van een plantagekolonie. Maar Berbice (in het huidige Guyana in Zuid-Amerika) was geen typische kolonie. En het Berbice Nederlands was geen typische creooltaal. Het is opmerkelijk hoe sterk de aanwezigheid is van woorden en grammaticale kenmerken uit het Oostelijk Ijo, dat langs de zuidoostelijke kust van Nigeria gesproken wordt. Het Berbice Nederlands heeft eigenschappen geïncorporeerd van de grammatica van zowel het Nederlands als het Ijo, maar is desondanks heel anders dan beide. In wat voor samenleving kan zo'n taal ontstaan?

Reacties uitgeschakeld voor Als je taal naar de barrebiesjes gaat…

Papiamentu: een trans-Atlantische tocht

Het Papiaments, de taal van Aruba, Bonaire en Curaçao, is één van de spannendste talen ter wereld. Waarom is het Papiamentse woord voor ‘wit’, blanku, van het Spaans afgeleid, terwijl dat voor ‘zwart’, pretu, van het Portugees komt? En is deze taal echt in het Caraïbisch gebied ontstaan of komt ze eigenlijk uit Afrika? En hoe kon het Papiaments zich tegenover het koloniale Nederlands handhaven?

Reacties uitgeschakeld voor Papiamentu: een trans-Atlantische tocht

Frank Martinus Arion en het Papiamento

Frank Martinus Arion (Curaçao, 1936) is een bijzonder mens. In Nederland is hij vooral bekend door zijn roman Dubbelspel, die zich op Curaçao afspeelt en over een partijtje domino gaat dat symbool voor alles wat er in een kleine eilandgemeenschap gebeurt. In Nederland zijn de volgende drie andere kanten van deze gigant veel minder bekend: zijn poëzie, zijn bemoeienis met het Papiamento (op Curaçao schrijven ze Papiamentu), en zijn betrokkenheid bij het onderwijs. Daarnaast heeft Frank Martinus onderzoek gedaan naar de oorsprong van het Papiamento.

Reacties uitgeschakeld voor Frank Martinus Arion en het Papiamento
Anansi en de grote oversteek
Bron: Gerald McDermott, Anansi the Spider

Anansi en de grote oversteek

De sluwe, listige maar meedogenloze spin Anansi is de held van de Caraïben. Geen tegenstander zo sterk, geen vijand zo gevaarlijk of Anansi is hem te slim af. Anansi stamt uit de religie van de Asante uit Ghana en is met de slavernij mee naar de Caraïben verhuisd. Daar is hij het symbool van het stille verzet tegen de slavenhouders geworden: Anansi, de nietige spin, verslaat zijn sterkere vijanden niet door spierkracht maar door woorden en slimheid.

Reacties uitgeschakeld voor Anansi en de grote oversteek
‘Afro-Vlaams’ in de Caraïben
Suikerplantage Constitution Hill op St. Croix, ca. 1840. Bron: www.slaveryimages.org, compiled by Jerome Handler and Michael Tuite

‘Afro-Vlaams’ in de Caraïben

Wist je dat de Amerikaanse Maagdeneilanden van 1672 tot 1917 een Deense kolonie waren (Deens West-Indië)? En dat in deze kolonie heel veel Vlamingen en Nederlanders woonden? In de eerste zeventig jaar van deze kolonie was onze taal zelfs zó belangrijk dat men officiële documenten in het Nederlands schreef (in plaats van in het Deens, de officiële taal). De Afrikanen die zij als slaven hielden, hebben in de kolonie een taal gecreëerd met veel woorden van specifiek West- en Zeeuws-Vlaamse afkomst. Tegenwoordig wordt deze taal niet meer gesproken, maar vooral in de 18e en de 19e eeuw was dit de moedertaal van veel bewoners van de drie Deense (nu Amerikaanse) Maagdeneilanden.

Reacties uitgeschakeld voor ‘Afro-Vlaams’ in de Caraïben

Het Papiamentse ‘gespreek’

Het Papiaments is de taal van Curaçao, Aruba en Bonaire. De eigenheid van het Papiaments heeft de Curaçaose dichteres en vertaalster Hilda de Windt Ayoubi geïnspireerd tot onderstaand gedicht in het Nederlands over haar bijzondere moedertaal.   Het Papiamentse 'gespreek'   Waren er op ons eiland geen groepen geweest die een belangrijke…

Reacties uitgeschakeld voor Het Papiamentse ‘gespreek’

Lenga di Mama – Moedertaal

De Internationale Moedertaaldag wordt elk jaar gevierd op 21 februari, om de waarde van de eigen taal van iedereen te benadrukken. Geïnspireerd door deze dag schreef de Curaçaose dichteres en vertaalster Hilda de Windt Ayoubi het volgende gedicht, in het Papiamento, de taal van Curaçao, Aruba, en Bonaire. Vertaling Pieter Muysken.

Reacties uitgeschakeld voor Lenga di Mama – Moedertaal
Afrikaanse namen voor Surinaamse planten
Foto: Minke Reijers

Afrikaanse namen voor Surinaamse planten

Ethnobotanicus Tinde van Andel en collega's onderzochten de herkomst van plantennamen van de Surinaamse Marrons, afstammelingen van gevluchte Westafrikaanse plantageslaven. Hun kennis van de Afrikaanse flora hielp hen overleven in het oerwoud. Veel Surinaamse bomen dragen daarom nog steeds een Afrikaanse naam.

Reacties uitgeschakeld voor Afrikaanse namen voor Surinaamse planten

Skepi-Nederlands: Is dit geen moye taal?

Het Skepi-Nederlands is een mooie taal, of beter was een mooie taal, want het wordt nu niet meer gesproken. Het Skepi-Nederlands werd gesproken in een Zeeuwse nederzetting aan de rivier de Essequibo in Guyana in de 18e eeuw. Daar waren plantages waarop West-Afrikaanse slaafgemaakten in verschrikkelijke omstandigheden indigo, suiker, koffie en cacao moesten verbouwen onder toeziend oog van planters uit voornamelijk Zeeland. In deze situatie ontstond het Skepi-Nederlands. Het is een mengtaal van Zeeuwse dialecten en verschillende West-Afrikaanse talen en dialecten. In dit artikel wordt gekeken naar het oudste zinnetje uit deze taal.

Reacties uitgeschakeld voor Skepi-Nederlands: Is dit geen moye taal?

Hoe noem je iemand in de Tsotsitaal?

De Tsotsitaal kent distinctieve en soms ironische benamingen voor de blanke bovenlaag van de bevolking. Zuid-Afrika kent een enorme verscheidenheid aan talen en dialecten. Naast de 11 officiële talen die het land kent komen in verschillende regio’s van het land dialecten voor die soms door slechts enkele leden van een groep of soms…

Reacties uitgeschakeld voor Hoe noem je iemand in de Tsotsitaal?

De slang van Gauteng: Yo was’sup bra?

De gekleurde jeugd van Gauteng, de belangrijkste economische provincie van Zuid-Afrika, spreekt een bijzonder taaltje. Zij spreken namelijk het zogenaamde ‘slang’: een variatie binnen een taal die in het bijzonder kenmerkend is voor jongeren. Het ‘slang’ geeft de gekleurde jongeren in Gauteng de mogelijkheid om te reageren op de diversiteit van talen in het multiculturele, meertalige Gauteng.

Reacties uitgeschakeld voor De slang van Gauteng: Yo was’sup bra?

Einde

Geen berichten meer te vinden