Creooltalen zijn pidgintalen die als moedertaal zijn verworven. Daarmee vallen ze onder de contacttalen.
Creooltalen worden onder andere gesproken in voormalige Europese koloniën in bijna heel Afrika. Daarnaast komen ze ook voor in voormalige koloniën in Zuid-Amerika, het Caribisch gebied, Zuidoost-Azië en in mindere mate Noord-Amerika.
Deze talen vertonen een aantal opvallende overeenkomsten in grammaticale structuur. De wetenschap die deze probeert te verklaren wordt de creolistiek genoemd. De in pidgintalen grotendeels afwezige grammaticale systematiek is in creooltalen over het algemeen wel aanwezig. De woordenschat van de creoolse talen vertoont een grote overlap met de taal van de (voormalig) kolonisator. Afwijkende woorden kunnen voorkomen uit andere Europese talen of uit de oorspronkelijke Afrikaanse taal.
Niet alle creooltalen hebben Europese wortels, maar deze zijn toch vaak wel het gevolg van het kolonialisme. Verschillende gekoloniseerde bevolkingsgroepen kwamen hierdoor namelijk wel met elkaar in contact en zochten daarvoor een gemeenschappelijke taal (bron: Wikipedia).


Artikelen over Creooltalen



De taal van de Winti
Rammelaar van kalebas gebruikt in Winti-rituelen. Foto: Tropenmuseum (CC-BY-SA)

De taal van de Winti

In het Museum voor Volkenkunde in Leiden wordt nu de tentoonstelling Helende Kracht: Winti, sjamanisme en meer gehouden (tot en met 5 januari 2020). Dit stukje gaat over winti, een…

Reacties uitgeschakeld voor De taal van de Winti

Papiamentu pa semper!

Dit gedicht geeft in een notendop het conflict weer dat speelt voor veel sprekers van kleine talen. Hoe houd je een taal overeind die in de steeds meer globaliserende buitenwereld weinig status heeft en als onnuttig wordt gezien? Je wilt het beste voor je kinderen, maar je ziet ook hoe zij jouw taal oppikken, die zo een keten vormt over de generaties heen. Voor een creooltaal als het Papiamentu speelt dit nog extra, omdat deze talen vaak als heel eenvoudig worden gezien, en daardoor eigenlijk minderwaardig, overblijfsels uit de donkere periode van de slavernij.

Reacties uitgeschakeld voor Papiamentu pa semper!

Als je taal naar de barrebiesjes gaat…

Net zoals andere creooltalen in het Caribisch gebied was het Berbice Nederlands ooit de taal van een plantagekolonie. Maar Berbice (in het huidige Guyana in Zuid-Amerika) was geen typische kolonie. En het Berbice Nederlands was geen typische creooltaal. Het is opmerkelijk hoe sterk de aanwezigheid is van woorden en grammaticale kenmerken uit het Oostelijk Ijo, dat langs de zuidoostelijke kust van Nigeria gesproken wordt. Het Berbice Nederlands heeft eigenschappen geïncorporeerd van de grammatica van zowel het Nederlands als het Ijo, maar is desondanks heel anders dan beide. In wat voor samenleving kan zo'n taal ontstaan?

Reacties uitgeschakeld voor Als je taal naar de barrebiesjes gaat…

Papiamentu: een trans-Atlantische tocht

Het Papiaments, de taal van Aruba, Bonaire en Curaçao, is één van de spannendste talen ter wereld. Waarom is het Papiamentse woord voor ‘wit’, blanku, van het Spaans afgeleid, terwijl dat voor ‘zwart’, pretu, van het Portugees komt? En is deze taal echt in het Caraïbisch gebied ontstaan of komt ze eigenlijk uit Afrika? En hoe kon het Papiaments zich tegenover het koloniale Nederlands handhaven?

Reacties uitgeschakeld voor Papiamentu: een trans-Atlantische tocht

De kus van een slaaf

Frank Martinus Arion (Curaçao, 1936) is een bijzonder mens. In Nederland is hij vooral bekend door zijn roman Dubbelspel, die zich op Curaçao afspeelt en over een partijtje domino gaat dat symbool voor alles wat er in een kleine eilandgemeenschap gebeurt. In Nederland zijn de volgende drie andere kanten van deze gigant veel minder bekend: zijn poëzie, zijn bemoeienis met het Papiamento (op Curaçao schrijven ze Papiamentu), en zijn betrokkenheid bij het onderwijs. Daarnaast heeft Frank Martinus onderzoek gedaan naar de oorsprong van het Papiamento.

Reacties uitgeschakeld voor De kus van een slaaf
Anansi en de grote oversteek
Bron: Gerald McDermott, Anansi the Spider

Anansi en de grote oversteek

De sluwe, listige maar meedogenloze spin Anansi is de held van de Caraïben. Geen tegenstander zo sterk, geen vijand zo gevaarlijk of Anansi is hem te slim af. Anansi stamt uit de religie van de Asante uit Ghana en is met de slavernij mee naar de Caraïben verhuisd. Daar is hij het symbool van het stille verzet tegen de slavenhouders geworden: Anansi, de nietige spin, verslaat zijn sterkere vijanden niet door spierkracht maar door woorden en slimheid.

Reacties uitgeschakeld voor Anansi en de grote oversteek
‘Afro-Vlaams’ in de Caraïben
Suikerplantage Constitution Hill op St. Croix, ca. 1840. Bron: www.slaveryimages.org, compiled by Jerome Handler and Michael Tuite

‘Afro-Vlaams’ in de Caraïben

Wist je dat de Amerikaanse Maagdeneilanden van 1672 tot 1917 een Deense kolonie waren (Deens West-Indië)? En dat in deze kolonie heel veel Vlamingen en Nederlanders woonden? In de eerste zeventig jaar van deze kolonie was onze taal zelfs zó belangrijk dat men officiële documenten in het Nederlands schreef (in plaats van in het Deens, de officiële taal). De Afrikanen die zij als slaven hielden, hebben in de kolonie een taal gecreëerd met veel woorden van specifiek West- en Zeeuws-Vlaamse afkomst. Tegenwoordig wordt deze taal niet meer gesproken, maar vooral in de 18e en de 19e eeuw was dit de moedertaal van veel bewoners van de drie Deense (nu Amerikaanse) Maagdeneilanden.

Reacties uitgeschakeld voor ‘Afro-Vlaams’ in de Caraïben

Het Papiamentse ‘gespreek’

Het Papiaments is de taal van Curaçao, Aruba en Bonaire. De eigenheid van het Papiaments heeft de Curaçaose dichteres en vertaalster Hilda de Windt Ayoubi geïnspireerd tot onderstaand gedicht in…

Reacties uitgeschakeld voor Het Papiamentse ‘gespreek’

Lenga di Mama – Moedertaal

De Internationale Moedertaaldag wordt elk jaar gevierd op 21 februari, om de waarde van de eigen taal van iedereen te benadrukken. Geïnspireerd door deze dag schreef de Curaçaose dichteres en vertaalster Hilda de Windt Ayoubi het volgende gedicht, in het Papiamento, de taal van Curaçao, Aruba, en Bonaire. Vertaling Pieter Muysken.

Reacties uitgeschakeld voor Lenga di Mama – Moedertaal
Afrikaanse namen voor Surinaamse planten
Foto: Minke Reijers

Afrikaanse namen voor Surinaamse planten

Ethnobotanicus Tinde van Andel en collega's onderzochten de herkomst van plantennamen van de Surinaamse Marrons, afstammelingen van gevluchte Westafrikaanse plantageslaven. Hun kennis van de Afrikaanse flora hielp hen overleven in het oerwoud. Veel Surinaamse bomen dragen daarom nog steeds een Afrikaanse naam.

Reacties uitgeschakeld voor Afrikaanse namen voor Surinaamse planten