Authentiek!

Een veelgehoord woord bij verzamelaars van kunst is het woord ‘authentiek’, zo ook bij kunst afkomstig van het Afrikaanse continent. Maar wat is authentieke kunst?

Een vorm van authentieke kunst is kunst gemaakt voor de koloniale overheersing, dus voordat er sprake was van westerse invloed. Een ander kernwoord is ouderdom. Hoe ouder een voorwerp is, des te authentieker.
Waarom is het authentieke tegenwoordig van zo’n groot belang? Claude Lévi-Strauss maakte in zijn antropologisch onderzoek een scherp afgebakende tweedeling tussen enerzijds een warme samenleving en anderzijds een koude samenleving. De warme samenleving was geënt op vooruitgang, typerend hiervoor is onze modernistische westerse samenleving. De koude samenleving grijpt terug op de primitieve, Afrikaanse samenlevingen van weleer. Deze wordt gekenmerkt door stationaire mentaliteit. Een van de hardnekkigste erfenissen van het koloniale verleden is dat er een “wij-zij” gedachte is ontstaan. Door de westerse modernisering en globalisering ging de tijd erg snel. Er ontstond een romantisch verlangen naar het vroeger, hetgeen men dacht aan te treffen bij de Afrikaanse, authentieke Ander, onze levende voorganger.

Waar de authentieke ander waardevol is doordat deze onze nostalgische gevoelens losmaakt, leidde de koloniale beschavingsdrang tot het verlies van de authenticiteit van het koloniale subject.
Het resultaat van ons verlangen naar authenticiteit is een gegeneraliseerd idee over primitieve spiritualiteit. Dit uit zich in de populariteit van zogenaamde authentieke producten. Het authentieke wordt als het ware geromantiseerd en bevroren, terwijl de daadwerkelijke processen van acculturatie en urbanisatie ontkend worden. Zo blijft immers de Ander een Ander. Het primitieve wordt een soort tegengif voor onze eigen materialistische en oververhitte samenleving.
Maar het materialistische heeft een grote invloed. Bij de populariteit van “authentieke” objecten ontbreekt de essentie van de Afrikaanse, traditionele mentaliteit. Met andere woorden: er ontstaat een zogenaamde, authentieke Afrikaanse kunst, puur gecreëerd met het oog op winst. Een goed voorbeeld van dit proces is de documentaire van Barbash en Taylor, In and Out of Africa, waarin de zogenaamde authentieke kunst gedesacraliseerd wordt. Zo veranderde de authentieke Ander in een materialistische Ons.